Terug naar bike

Zo bouw je de ultieme baanfiets

gepubliceerd op 24 januari 2018

Het ontwerpen en produceren van een fiets voor de Nederlandse baanploeg is topsport op zich. Een combinatie van korte en lange adem, individuele kwaliteiten en teamspirit, snel anticiperen en ver vooruitdenken. Een korte introductie van het team dat de fiets bouwt en hoe de weg naar Tokyo eruit ziet.

Wie maken de fiets?

KOGA/Accell Group

KOGA is de officiële materiaalsponsor van de Nederlandse baanploeg. De fabrikant uit Heerenveen maakt onderdeel uit van de Accell Group, een Nederlandse holding waaronder ook andere bekende fietsmerken als Batavus en Sparta vallen. Vanuit KOGA wordt het traject voor de ontwikkeling van de nieuwe baanfiets gecoördineerd. Voor het ontwerp naast KOGA zijn drie Nederlandse partijen ingeschakeld, die nauw met elkaar samenwerken.

“Wij geloven in een holistische aanpak waarbij de fiets als geheel en in samenhang met de sporter geperfectioneerd wordt.”

Mark Dorlandt, projectleider KOGA

Actiflow

Als specialist in ‘fluid dynamics’ (lucht- en vloeistofstromen) is Actiflow verantwoordelijk voor het aerodynamisch ontwerp van frame, stuur-en stuurpencombinatie en zadelpen. De stroomlijn van de gezamenlijke onderdelen bepaalt voor een groot deel de snelheid van de fiets.

Pontis Engineering

Waar Actiflow kijkt naar de buitenkant, daar houdt Pontis Engineering zich bezig met het materiaal. Het ingenieursbedrijf, gespecialiseerd in geavanceerde composietconstructies, maakt het structurele ontwerp. Aan Pontis de taak om de fiets met zo weinig mogelijk materiaal zo sterk en stijf mogelijk te maken.

TU Delft

Wetenschappers van de Technische Universiteit zetten de renners zo op hun fiets dat ze het vermogen zo efficiënt mogelijk overbrengen in een zo aerodynamisch mogelijke houding. Ze bekijken ook de invloed van de geometrie (de verhoudingen van de fiets) op het rij- en stuurgedrag. Daarnaast doet de TU Delft samen met Actiflow windtunneltesten om de aerodynamica te optimaliseren.

7 stappen richting Tokyo

Stap 1: ideeën (juni 2017)

Het projectteam komt samen om plannen en ontwerpkeuzes te bespreken. Bepaald wordt dat er een fiets komt die geoptimaliseerd is voor de sprinters, omdat zij de grootste kans maken op medailles tijdens de Olympische Spelen in Tokyo 2020. Belangrijkste vragen:
1. Wat is er technisch mogelijk?
2. Waar zijn de renners het meest mee gediend?
3. Waar staat de concurrentie?
4. En wat wordt vanaf hier het traject naar Tokyo?

Als beginpunt (benchmark) voor de nieuw te ontwerpen fiets wordt de huidige baanfiets gebruikt: de KOGA Kimera.

Stap 2: concept (augustus 2017)

Actiflow gaat op basis van de besproken ideeën een conceptontwerp maken. In de tussentijd ontwikkelt Pontis Engineering FEM-modellen: manieren om de nieuwe fiets straks in de computer te kunnen onderwerpen aan zogenaamde load cases (belastingstesten). Dergelijke testen worden ook gedaan op een 3D-computermodel van de Kimera, om de sterke en zwakke punten van de huidige baanfiets vast te stellen. De TU Delft onderzoekt de invloed van de geometrie op het rij- en stuurgedrag, en bepaalt voor de renners de optimale fietshouding. Alle resultaten worden meegenomen in het conceptontwerp van de nieuwe fiets.

Stap 3: engineering (november 2017)

Actiflow stuurt haar eerste concept naar Pontis Engineering. Deze gaat het aerodynamische ontwerp onderwerpen aan een structurele analyse (wat zijn de sterke en zwakke punten?), en bepaalt globaal de lay-up van de buizen (de samenstelling, dikte, ligging en richting van de carbonvezels). Doel: optimale winst halen qua sterkte, stijfheid en gewicht zonder in te leveren op aerodynamica (en dus snelheid). Pontis test het ontwerp tevens op maakbaarheid. Hierop stuurt het aanbevelingen naar Actiflow, dat een aangepast ontwerp terugstuurt. In totaal zijn er drie van dergelijke rondes. Andere belangrijke beslissingen in deze fase: hoeveel frame- en stuurmaten komen er en welke fabriek gaat de fiets produceren?

Stap 4: optimalisatie (maart 2018)

Actiflow test het definitieve ontwerp voor de laatste maal op haar aerodynamische prestaties. Pontis doet hetzelfde voor het structurele ontwerp. Daarop zet Actiflow de puntjes op de ‘i’. Het ontwerp is klaar.

Stap 5: UCI-keuring (mei 2018)

Het ontwerp gaat naar de Internationale Wielerunie (UCI). Deze bekijkt of de fiets aan alle eisen en regelgeving voldoet om gebruikt te mogen worden op de Olympische Spelen.

Stap 6: prototypes (juli 2018)

De mal (tool) voor het frame wordt ontworpen en besteld bij de producent. In juli is het eerste prototype klaar. Tests ter plekke moeten uitwijzen of het bedachte ontwerp daadwerkelijk ‘maakbaar’ is en of het geproduceerde frame aan de kwaliteitseisen en structurele eisen voldoet, en of de fiets zich gedraagt zoals verwacht. Indien nodig is er ruimte om het ontwerp nog hier en daar te tweaken. In augustus en oktober volgen nog een tweede en derde prototype.

Stap 7: productie (begin 2019)

De productie start. De baanselectie gaat vanaf nu trainen en wedstrijden rijden op de nieuwe fiets. Ruim op tijd om te wennen aan het nieuwste wapen op weg naar goud.